Ui
(Allium ascalonicum, Allium cepa, Allium cepa var. cepa)

Uien zijn echte smaakmakers. De meest bekende is de gele ui, met een geelbruine schil. Deze ui heeft de, voor ons zo bekende, pittige uiensmaak. Naast deze gele ui zijn er ook de rode ui met een milde, soms licht zoete smaak en de wat scherper smakende, pittige witte ui. Let er bij de aankoop van uien altijd op dat ze volkomen droog zijn en stevig aanvoelen. Laat uien met uitlopers, vochtige en zachte plekken liever liggen. U kunt uien enkele weken bewaren op een koele en droge plaats. In de oosterse keuken is de bosui de meest gebruikte ui of de lente-ui. De bosui is zacht van smaak, maar geeft toch het karakteristieke ui-aroma. Bosuitjes kunt u, op de wortel na, helemaal gebruiken. Het groene gedeelte is ook mooi als garnering van een schotel.

Kies uit een recept:

Gegratineerde uiensoep uit de Elzas

Ingrediënten: (Voor 6 personen)
500 g ui in dunne plakken
75 g boter
50 g bloem
6 lepels Sylvaner of andere droge witte wijn
1,5 l kippenbouillon
tijm
1 laurierblad
zout, peper
12-18 sneetjes stokbrood
200 g geraspte Gruyère

Bereidingswijze:
Fruit de ui glazig in de boter. Roer de bloem erdoor en fruit goudbruin. Roer wijn en bouillon erdoor en breng op smaak met kruiden, zout en peper. Laat 15 minuten sudderen. Rooster de sneetjes stokbrood. Verdeel de soep over 6 vuurvaste soepborden. Leg 2-3 sneetjes brood in elk bord en bestrooi met de kaas. Gratineer 2-3 minuten onder de hete grill tot de kaas gesmolten is.

Zomerse uiensoep met gembertahoe

Ingrediënten:
5 uien
2 lepels olie
250 g tahoe
1 lepel shoarmakruiden
2 lepels gembersiroop
4 worteltjes
1½ lepel bloem
150 g doperwten
2 kruidenbouillonblokjes
4 sneetjes volkorenbrood
4 plakken boeren-bieslookkaas

Bereidingswijze:
Snipper de uien. Verhit de olie en bak al omscheppend de uien in 4 minuten bruin. Anij de tahoe in kleine blokjes en bestrooi met de shoarmakruiden, schep de gembersiroop er voorzichtig doorheen. Snij de worteltjes in plakjes. Roer de bloem door de ui en bak 1 minuut mee. Roer scheutje voor scheutje 1 liter water erbij. Worteltjes en doperwtjes toevoegen. Verkruimel de bouillonblokjes erover. Breng aan de kook en laat ca.5 minuten met de deksel erop zachtjes koken.
Verwarm de grill op de hoogste stand. Snij de korstjes van kaas en brood, beleg het brood met de kaas. Roer de tahoe door de soep en laat 5 minuten zachtjes meekoken. Zet het brood onder de grill en gratineer 3 minuten. Samen serveren.

Sipelsop (Friese uiensoep)

Ingrediënten:
500 g uien
60 g boter
60 g bloem
1 l bouillon
zout, peper, nootmuskaat
azijn
4 hardgekookte eieren

Bereidingswijze:
Snipper de uien fijn en fruit even. Roer de bloem erbij. Roer beetje bij beetje de koude bouillon erbij, breng steeds aan de kook. Op smaak brengen met peper, zout, nootmuskaat en azijn. Maak de eieren fijn met een vork, schep wat op een bord en schep de soep erop. Lekker met geroosterd brood en geraspte (kanter)kaas.

Ui-knoflooksoep

Ingrediënten: (Voor 6-8 personen)
15 g boter
2 lepels olijfolie
ca.700 g uien in dunne plakken
2-4 fijngehakte tenen knoflook
1 theelepel suiker
½ theelepel gedroogde tijm
2 lepels bloem
1,2 dl droge witte wijn
2 l. kippen- of runderbouillon
2 lepels cognac (eventueel)
6-8 dikke sneden stokbrood, geroosterd
1 gehalveerde teen knoflook
350 g geraspte Gruyère of Emmentaler

Bereidingswijze:
Verhit olie en boter in een grote zware pan. Fruit hierin de uien 10-12 minuten op middelhoog vuur tot ze zacht en goudbruin zijn. Doe knoflook, suiker en tijm erbij en bak 30-35 minuten op middelhoog vuur onder regelmatig omscheppen. Bestrooi met de bloem en roer goed om. Doe wijn en bouillon erbij en breng aan de kook. Eventueel afschuimen. Draai het vuur laag en sudder 45 minuten. Doe de eventuele cognac erbij.
Verwarm de grill voor. Wrijf beide kanten van het stokbrood in met de halve knoflookteen. Zet 6-8 vuurvaste soepkommen op een bakplaat en vul voor ¾ met de soep. Schik in elke kom een snee brood, bestrooi met de kaas en grill 3-4 minuten, 15 cm onder het grillelement, tot de kaas gesmolten is en gaat borrelen. Direct serveren.

Uiensoep

Ingrediënten: (Voor 6 personen)
85 g boter
6 grote uien in ringen
2 teentjes knoflook (gesneden)
2 lepels Dijonmosterd
1 theelepel Marmite
1,7 l krachtige kippenbouillon
1 laurierblad
zout, peper
225 g geraspte Gruyère
1 dun stokbrood in sneetjes van 1 cm

Bereidingswijze:
Smelt de boter in een grote pan met dikke bodem, laat in meer dan 2 uur ui en knoflook zachtjes zacht en bruin worden. Doe de mosterd, Marmite, bouillon en laurier erbij en breng aan de kook. Laat inkoken tot de gewenste dikte, breng op smaak met zout en peper. Maak van het stokbrood croûtons, bestrooi met de Gruyère en bruin onder de grill. Serveer de soep met de croûtons erop.

Uiensoep met wijngaardslakken

Ingrediënten:
4 uien
1-2 teentjes knoflook
1 tomaat
30 g boter
6-7 dl bouillon
1½ dl slagroom
12 grote of 24 kleine wijngaardslakken
1 lepel bloem
2 lepels olie
1 theelepel verse tijm

Bereidingswijze:
Snipper ui en knoflook. Ontvel de tomaat, verwijder het zaad en snij in kleine blokjes.
Bak op laag vuur ui en knoflook in boter, doe de bouillon erbij en laat 10 minuten koken. Bestuif de slakken met bloem en bak 2-3 minuten in de olie. Verdeel slakken, tomaat en tijm over 4 boeren. Neem de pan van het vuur en roer de room erdoor. Even verwarmen, op smaak brengen met zout en peper en in de borden scheppen.

Uienbouillon met gegratineerde notenbroodjes

Ingrediënten:
5 uien
1 rode paprika
1 dl droge witte wijn
2 kruidenbouillonblokjes
1 laurierblad
stukje foelie
1 lepel tijm
1 lepel gembersiroop
zout, peper
25 g hazelnoten met vlies
½ klein stokbrood
100 g Bettine Blanc
20 sprietjes bieslook

Bereidingswijze:
(kan 1 dag van tevoren) Snij één ui ongeschild in vieren. Snipper de rest van de uien. Snij de paprika in piepkleine blokjes. Rooster de ongeschilde uienstukken in een droge soeppan op hoog vuur bruin. Neem van het vuur en voeg toe: de rest van de uien, helft van de paprika, 9 dl water, wijn, bouillontabletten, laurier, foelie en ½ lepel tijm. Breng aan de kook en laat 45 minuten zachtjes trekken. Maak een schone theedoek vochtig en doe in een zeef, zeef de bouillon boven een andere pan. Roer de gembersiroop erdoor. Breng op smaak met smaak en peper. Laat afkoelen en zet in de koelkast.
(kan ½ dag van tevoren) Hak de hazelnoten fijn.
(kan 1 uur van tevoren) Snij het stokbrood schuin in 8 plakken, besmeer met de kaas. Strooi de noten en de rest van de tijm erover. Leg op het grillrooster. Knip de bieslook heel fijn.
(bereiden) verwarm de grill voor. Verwarm zachtjes de bouillon. Zet de sneetjes brood 5 cm onder de grill en rooster 2½-3 minuten goudbruin. Schep de bouillon in 4 voorverwarmde soepkommen. Roer de bieslook en de rest van de paprika erdoor. Serveren met het brood.

Gestoofde rivierkreeftjes met ui

(Langostinos con cebollas estofadas)

Ingrediënten:
1 pond rivierkreeftjes
2 grote uien
1 dl visboullion
olijfolie
laurierblaadje
zeezout
pittige paprikapoeder

Bereidingswijze:
Snijd de buik van de rivierkreeftjes met een scherp mesje in, zodat ze na afloop makkelijker te pellen zijn. Kook de rivierkreeftjes in ruim water met een laurierblaadje tot ze gaar zijn, laat uitlekken.
Snijd de uien in ringen, en stoof ze glazig op een laag vuur in wat olijfolie, giet een scheutje visbouillon erbij, en een mespuntje pittige paprikapoeder. Laat op hoog vuur, en regelmatig roerend, inkoken. Voeg op het laatst eventueel nog wat zeezout toe.
Serveer de uien gloeiend heet, met de garnalen erbovenop, zodat de koppen allemaal dezelfde kant uitwijzen.

Rode uienmarmelade

Recept afkomstig van: Tonny Leeflang-Wondergem

Ingrediënten:
1 kg rode uien in blokjes (brunoise)
100 gr boter
3 dl rode port
1 dl crème de cassis
2 dl frambozenazijn
2 eetlepels gembersiroop
een snufje cayennepeper
een snufje kaneel
peper en zout
het merg uit ½ vanillestokje
1 eetlepel donkerbruine basterdsuiker (of naar smaak meer of minden)

Bereidingswijze:
Smelt de boter in een pan met dikke bodem en fruit de uiblokjes tot ze
glazig zijn.
Voeg de basterdsuiker, de vanille, peper, cayennepeper, zout en kaneel toe, schep alles goed door elkaar en blus af met de port, de crème de cassis, de gembersiroop en de frambozenazijn.
Laat het, op heel laag vuur, 1 uur stoven.
Neem daarna het deksel van de pan en laat zo nodig inkoken tot bijna alle vocht is verdampt; het moet wel smeuïg blijven.
Doe de marmelade over in brandschone potjes en giet er een dun laagje olijfolie op.
Sluit de potjes af, laat ze afkoelen en bewaar ze in de koelkast.
Lekker bij allerlei terrines en gebakken ganzen- of eendenlever.

Aardappelgratin met ham en uien

Ingrediënten:
2 uien
25 gram boter of margarine
100 gram gekookte ham in plakjes
4 eieren
2 dl. melk of room
250 gram stevige aardappelen
peper en zout naar smaak

Bereidingswijze:
Pel de uien en snipper ze. Fruit ze glazig in de boter. Snipper de plakjes ham en bak ze omscheppend 1 minuut mee met de uien.
Schil de aardappelen en rasp ze op een grove rasp. Roer de eieren los met de melk of room en schep het ui-hammengsel, de geraspte aardappel, peper en zout erdoor. Doe dit mengsel in een ingevette ovenschaal en bak de gratin in ongeveer 40 min goudbruin en gaar in een voorverwarmde oven 180 graden.

Vlug-klaar rijstrecept met ui en tonijn

Ingrediënten: (p.p.):
rijst
1 ui (kleintje)
tonijn (blikje)

Bereidingswijze:
Zet de rijst op. Fruit een gesnipperd uitje. Draai het blikje tonijn open en gooi dat bij de ui. Bak de rijst erbij. Op smaak brengen met peper en zout.
Fruit voor een wat uitgebreidere versie ook een teentje knoflook mee met de ui en/of gooi er een in plakjes gesneden banaan en een handje rozijnen bij (tegelijk met de rijst).
Ook lekker met een lik sambal (brandal).

Hutspot (peen en uien)

Ingrediënten:
1 kilo (winter)wortelen
1 kilo aardappelen
500 gram uien
zout
peper
boter.

Bereidingswijze:
Schil aardappelen, uien en wortels en snijd ze in blokjes. Kook dit ongeveer een half uur (tot de aardappelen gaar zijn). Giet het water af en stamp de massa tot puree. Breng dit op smaak met zout, peper en een flinke klont boter.
Ik vind het erg lekker de hutspot verder wat smaak te geven met sambal en ketjap manis.
Dit is een vleesloze versie, waar een rookworst makkelijk bij kan.
Variant:
HUTSPOT MET KLAPSTUK: Voor je de aardappelen kookt, eerst iets minder dan een pond klapstuk (vettig rundvlees dat er lang over doet om gaar te worden) in ongeveer anderhalf uur zachtjes gaarkoken. De groenten erbij en verder afmaken als boven.